ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΜΟΛΟΦΩΝ.

Στην ταινια "Raiders of the Lost Ark" η Τανις παρουσιαζεται ως μια ερημος κρυμμενη μυστικα, καθως ανασκαπτεται απο ενα ολοκληρο εργοταξιο διευθυνομενο απο Ναζι. Η εικονα ειναι εν μερει αληθινη, καθως η Τανις με τα διασπαρτα μνημεια της φερεται να ομοιαζει πιο πολυ με την Αμουναπτρα που εμφανιζεται στην ταινια "η Μουμια"! Χτισμενη στον λεγομενο και τανιτικο παραποταμο του Νειλου, η Τανις ακμασε κατα την Πρωιμη Εποχη του Σιδηρου. Εφερε δε τον ρολο της αιγυπτιακης πρωτευουσας απο την 21η δυναστεια και επειτα. Στα μνημεια της συγκαταλεγονται τα απομειναρια των ναων του Αμουν και της Μουτ, καθως και εξι περιπου κυλινδρικοι βασιλικοι ταφοι της 3ης Ενδιαμεσης Περιοδου.

Το πιο εκπληκτικο στην Τανιδα ομως ειναι οτι, οπου και να κοιταξει κανεις, θα δει αγαλματα του Ραμση του 2ου, τα οποια αναγνωριζονται απο τα καρτους που φερουν το ονομα του. Το οτι η Τανιδα μοιαζει περισσοτερο με ενα υπαιθριο μουσειο προς τιμη του Ραμση του 2ου οφειλεται στο γεγονος οτι για την κατασκευη της χρησιμοποιηθηκε οικοδομικο υλικο απο την Πι Ραμεση, στο σημερινο Quantir, καμποσα χλμ. βορειοτερα απο την Τανιδα. Η Πι Ραμεση υπηρξε πρωτευουσα του Ραμση στο ανατολικο Δελτα του Νειλου κατα την 19η δυναστεια, την Εποχη του Χαλκου δηλαδη.

Το γκρουπ του Τ. επισκεφθηκε την πολη φαντασμα μια εβδομαδα περιπου αφοτου ειχε ξεκινησει τις εργασιες σε γειτονικη περιοχη. Βλεποντας ολα αυτα τα κολοσσιαια αγαλματα του μεγαλου φαραω, μαρτυρες σημερα του ενδοξου παρελθοντος, του ηρθαν ασυναισθητα στο μυαλο οι στιχοι του καταπληκτικου ποιηματος του Περσυ Σελλευ "Οζυμανδιας", γραμμενου το 1817:

I met a traveller from an antique land

Who said: `Two vast and trunkless legs of stone

Stand in the desert. Near them, on the sand,

Half sunk, a shattered visage lies, whose frown,

And wrinkled lip, and sneer of cold command,

Tell that its sculptor well those passions read

Which yet survive, stamped on these lifeless things,

The hand that mocked them and the heart that fed.

And on the pedestal these words appear

--"My name is Ozymandias, king of kings:

Look on my works, ye Mighty, and despair!"

Nothing beside remains. Round the decay

Of that colossal wreck, boundless and bare

The lone and level sands stretch far away

Μετα την Τανιδα σειρα ειχε η Μενδη. Βρισκεται νοτιοτερα της Τανιδος και υπηρξε πρωτευουσα της Αιγυπτου απο την 29η δυναστεια μεχρι και τον 1ο αι. π. Χ. περιπου. Τοτε ειναι που για καποιους λογους αλλαξε η ροη του μενδικου παραποταμου και η Μενδη, κεντρο παρασκευης αρωματων ως τοτε, επεσε σε αφανεια. Την σκυταλη πηρε η Θμουης που εξελιχθηκε σε κεντρο, με λιμανι κιολας.

Οι επι σειρα δεκαετιων ανασκαφες στην Μενδη, οι οποιες διευθυνονται απο τον καθηγητη Ντοναλντ Ρεντφορντ, εφεραν στο φως υλικο απο ολες τις περιοδους της αιγυπτιακης ιστοριας. Το υλικο αυτο σημερα μελεταται και ειναι υπο δημοσιευση. Κατα τα αλλα, αυτο που βλεπει ο επισκεπτης στην Μενδη σημερα ειναι απομειναρια οικισματων κατασκευασμενα απο λασποπλινθους. Μια τεχνικη που συνεχιζεται ακομη και σημερα στην Αιγυπτο. Και ατελειωτους αμμολοφους, οπως και στην Τανιδα. Που και που το αερακι σφυριζοντας σηκωνει μικρα συννεφα σκονης απο την αμμο στον αερα. Για να θυμιζει με τον λυπητερο ρυθμο του, οτι καποτε στις περιοχες αυτες υπηρξαν πολεις πλουσιες και λαμπερες. "Nothing beside remains" οπως εγραψε δικαιως ο Σελλευ...

Δυστυχως το γκρουπ δεν μπορεσε να επισκεφθει περαιτερω πολεις στο ανατολικο Δελτα, οπως η Αβαρις/ Τελλ ελ Νταμπα και η Πι Ραμεση. Οι συγκυριες δεν το επετρεψαν. Ισως του χρονου ομως, ο Τ. να ειναι πιο τυχερος και να καταφερει να τις δει απο κοντα...

ΑΜΜΟΣ, ΙΔΡΩΤΑΣ ΚΑΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ.

Αιγυπτου περιπετειες, η συνεχεια... Παραδοσιακα η καθε επισκεψη στην Αιγυπτο οφειλει να περιλαμβανει και ενα ταξιδι προς την Γκιζα, λιγο πιο εξω απο το Καιρο. Η Σφιγγα και οι πυραμιδες αντιπροσωπευουν για την Αιγυπτο οτι ο Παρθενωνας αντιπροσωπευει για την Ελλαδα.

Θα μπορουσαμε αντι προλογου να αντιπαραθεσουμε καποια εισαγωγικα για την ιστορια της αρχαιας Αιγυπτου. Θεωρουμε ομως οτι οι πληροφοριες αυτες μπορουν πολυ ευκολα να βρεθουν, ακομη και μεσω διαδικτυου. Εδω και δεκαετιες κυκλοφορουν στην Ελλαδα τα εγχειριδια των C. Alfred και A. Gardiner για τον πολιτισμο της αρχαιας Αιγυπτου. Μολονοτι παλια θεωρουνται προφανως ακομη εγκυρα, αφου συνεχιζουν να επανεκδιδονται και στο πρωτοτυπο απο τον εκδοτικο οργανισμο του Βρετανικου Μουσειου. Τελευταια εκδοθηκε απο την Καθημερινη το τριτομο εργο του Leclant για την Αιγυπτο. Αν ωστοσο κανεις θελει να ψαξει κατι πιο συγχρονο, οι βιβλιοθηκες των εν Αθηναις ξενων αρχαιολογικων σχολων και των αρχαιολογικων τμηματων των ελληνικων παν/μιων ειναι τα καταλληλοτερα μερη για αυτο.

Να αναφερουμε μονο εδω, οτι οσον αφορα την Εποχη του Χαλκου τουλαχιστον, η χρονολογια της Αιγυπτου ταξινομειται σε δυναστειες, οι οποιες με την σειρα τους κατατασσονται σε Παλαιο, Μεσο και Νεο Βασιλειο. Το Παλιο Βασιλειο περιλαμβανει τις πρωτες εξι δυναστειες, το Μεσο τις δυναστειες 8 με 12, το Νεο τις δυναστειες 18 με 20. Οι ενδιαμεσες φασεις αντιστοιχουν σε μεταβατικες περιοδους, κατα τις οποιες η Αιγυπτος αντιμετωπισε κρισεις σε πολιτικο, κοινωνικο και οικονομικο επιπεδο.

Το Παλαιο Βασιλειο καλυπτει την Πρωιμη Εποχη του Χαλκου λιγο εως πολυ. Η Γκιζα και οι γειτονικες τις περιοχες στα νοτια, Σακκαρα και Νταχσουρ, αντιπροσωπευουν επαρκως την περιοδο εκεινη. Εκει θα βρει ο μελετητης πληροφοριες για την αρχιτεκτονικη, την θρησκεια και την πολιτικη οργανωση των πρωτων δυναστειων.

Το χαρακτηριστικοτερο δειγμα αρχιτεκτονικης των δυναστειων 4 με 6 ειναι φυσικα οι πυραμιδες. Η αρχαιοτερη εξ αυτων ειναι η κλιμακωτη πυραμιδα του Djoser στην Σακκαρα. Επειτα ακολουθουν οι πυραμιδες της Γκιζας. Η μεγαλη του Χουφου η' Χεοπα και οι δυο των Χεφρηνου και Μυκερινου αντιστοιχα.

Υπαρχουν παμπολλες θεωριες που προσπαθουν να εξηγησουν το πως κατασκευαστηκαν, γιατι και τι αντιπροσωπευουν. Γεγονος ειναι παντως, οτι οταν ξεκινησαν να κατασκευαζονται οι πρωτες πυραμιδες, η Αιγυπτος ειχε ηδη τα γνωρισματα ενος υψηλου πολιτισμου. Δηλαδη ιεραρχια, με τον Φαραω στην κορυφη της πολιτικης και θρησκευτικης διοικητικης οργανωσης, γλωσσα και γραφη, αποκρυσταλλωμενο θρησκευτικο/ μυθολογικο πανθεο. Οι βασεις ειχαν τεθει απο τις αρχες του Παλαιου Βασιλειου, οταν ο Ναρμερ ενωσε την Κατω και την Ανω Αιγυπτο σε ενα ενιαιο κρατος.

Ηταν 9 Ιουνιου, 9 το πρωι. Ενα μεγαλο πρασινο τουριστικο πουλμαν εφτανε στον αρχαιολογικο χωρο της Γκιζας. Απο μεσα του ξεπεταχτηκαν καμια τριανταρια νοματαιοι, γυναικες και αντρες απο ολα τα μηκη και πλατη της γης. Επροκειτο για την ομαδα μελος της οποιας ηταν και ο Τ. Αφου ξεμπερδεψαν με το πωλητηριο, κατευθυνθηκαν προς την μεγαλη πυραμιδα. Δεινοπαθησαν βεβαια μεχρι να φτασουν στο μνημειο, το οποιο λογιζονταν ως ενα απο τα επτα θαυματα της αρχαιοτητας. Ποτε καμηλιεριδες τους εφραζαν τον δρομο, ποτε απελπισμενοι πωλητες σουβενιρ τους εβαζαν σκαραβαιους στις χουφτες και μαντιλια στο κεφαλι δια της βιας.

Η εισοδος της πυραμιδας του Χεοπος αποτελειται απο εναν διαδρομο μηκους περιπου 3 μ. Επειτα εμφανιζεται μια σηραγγα, η οποια πηγαινει γυρω στα 8 με 10 μ. προς τα κατω, στο εσωτερικο της πυραμιδας. Υπαρχουν ξυλινα σκαλοπατακια, αλλα πρεπει να σκυβεις κιολας, γιατι το ταβανι της σηραγγας ειναι πολυ χαμηλο. Στο τελος της σηραγγας προχωρας λιγα μετρα ευθεια και σκυμμενος. Ο δρομος βγαζει στα δεξια. Στριβοντας στη γωνια, ερπομενος συνεχεια, ο επισκεπτης καταληγει σε ενα μεγαλο δωματιο, στην ακρη του οποιου βρισκεται μια αδεια σαρκοφαγος απο μαυρο βασαλτη, χωρις καπακι. Ενα μυστηριο, συμφωνα με τους οπαδους των θεωριων του φον Νταινικεν...

Αλλο ενα ειναι φυσικα η Σφιγγα, ευρισκομενη απο την αλλη πλευρα της μεγαλης πυραμιδας. Ειναι αρχαιοτερη των πυραμιδων; Υπηρχε λιμνη εκει που βρισκεται; Ποιον απεικονιζει; Αυτα ειναι μονο λιγα απο τα ερωτηματα που βασανιζουν τους θιασιωτες αινιγματων. Το βεβαιο ειναι οτι η Σφιγγα υπαρχει στον χωρο εδω και 5000 χρονια περιπου. Ειδε κατακτητες, σκλαβους, εργατες, τουριστες, επιστημονες. Και πιθανον να στεκεται ακομα εκει με τις πυραμιδες, οταν εμεις θα εχουμε περασει στην αλλη πλευρα...

Δυο εβδομαδες αργοτερα, το γκρουπ ταξιδεψε στην Σακκαρα, λιγα χιλιομετρα πιο εξω απο το Καιρο και την Γκιζα. Εκτος απο την κλιμακωτη πυραμιδα, την οποια λογω εργασιων δεν μπορουσαν να δουν εκ των εσω, το γκρουπ ειχε την δυνατοτητα να κοιταξει μερικους μασταμπαδες της 6ης δυναστειας με καταπληκτικες τοιχογραφιες. Οι μασταμπαδες ειναι ταφοι, υπεργειοι η' υπογειοι. Μιας και η κατασκευη τους κοστιζε πολυ λιγοτερα απο οτι η κατασκευη πυραμιδων, επομενως δε συνεφερε, διαδεχτηκαν τα κολοσσιαια οικοδομηματα της Γκιζας. Οι θεματικες ενοτητες των τοιχογραφιων απεικονιζαν σκηνες απο την καθημερινη ζωη. Υπηρχαν αναπαραστασεις κυνηγιου σε νειλοτικο τοπιο, εργασιες στην υπαιθρο, θρησκευτικα δρωμενα.

Μετα την Σακκαρα σειρα ειχε η Νταχσουρ. Εκει βρισκεται η καμπυλη πυραμιδα, την οποια το γκρουπ δυστυχως δεν μπορεσε να επισκεφθει απο κοντα. Αντ' αυτου ειδε την λεγομενη κοκκινη πυραμιδα. Και εκει επρεπε να κατεβει μια σηραγγα, αν και η τελευταια δεν ηταν τοσο χαμηλοταβανη, οσο εκεινη της μεγαλης πυραμιδας. Παλι καλα δηλαδη. Το προβλημα ομως στην κοκκινη πυραμιδα ηταν ο εξαερισμος. Σε αντιθεση με τον δροσερο αερα που διαρρει την πυραμιδα του Χεοπα, η κοκκινη πυραμιδα μυριζε αμμωνια και ηταν δυσκολο να αναπνευσεις εκει μεσα. Παρα ταυτα, οι γενναιοι του γκρουπ τα καταφεραν και βγηκαν εξω, στον καυτο λιβα της ερημικης Νταχσουρ, οπως ακριβως ειχαν μπει!