ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ.

Έχουμε μάθει οτι η αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική, ειδικά δε η ναοδομία, υπάγεται σε συγκεκριμένους αισθητικούς, στυλιστικούς, μορφολογικούς κανόνες. Από τους εκατόμπεδους της αρχαϊκής εποχής, μέχρι τον Παρθενώνα και το Θησείο στην Αθήνα, τους ναούς της Ποσειδωνίας, της Σεγέστας, του Σελινούντα και του Ακράγαντα στην Μεγάλη Ελλάδα, τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο - ενα εκ των 7 θαυμάτων του αρχαίου κόσμου - οι ναοί και τα ιερά διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: συνήθη κιονοστοιχία 8 Χ 16 (εξαιρείται εδώ ο Παρθενών), πρόδομο/σηκό/οπισθόδομο (δεν απαντώνται και τα 3 αυτά μέρη σε όλους τους ναούς), περίπτεροι, δίπτεροι, ψευδοπερίπεροι, δωρικού ή ιωνικού ρυθμού κτλ. 

Υπάρχει ενα μόνο ιερό, το οποίο αποκλίνει από την προαναφερόμενη φόρμουλα. Δεν είναι άλλο από το επονομαζόμενο "Ερέχθειο", επί της αθηναϊκής Ακροπόλεως, ΒΔ της εισόδου των Προπυλαίων και Β του Παρθενώνος (εικ. 1-4).  

Εικ. 1. Το Ερέχθειο σήμερα

Εικ. 2. Γενικό πλάνο

Εικ. 3. Κάτοψη Ερεχθείου

 

Εικ. 4. Αναπαράσταση Ερεχθείου

 Το Ερέχθειο κατασκευάστηκε μεταξύ 421-406 π. Χ. υπό την επίβλεψη του Μνησικλή. Ο Φειδίας είχε την επιμέλεια του γλυπτού διάκοσμου. Ο ναός είναι ιωνικού ρυθμού και κατασκευασμένος από πεντελικό μάρμαρο. Λέγεται οτι στον ναό αυτόν φυλασσόταν το ξόανο της Αθηνάς. 

Η ασύμμετρη, ασυνήθιστη, ακανόνιστη μορφή του Ερέχθειου απασχόλησε και απασχολεί ακόμη τους ειδικούς. Διάφορες εικασίες έχουν προταθεί, όπως το ανισόπεδο του εδάφους στην συγκεκριμένη θέση και η συγκέντρωση πολλών λατρειών σε εναν χώρο, που (υποτίθεται οτι) αιτιολογεί την κατασκευή πολλαπλών σηκών. 

Σύμφωνα με τον σχετικό μύθο, στην θέση που βρίσκεται το Ερέχθειο, έγινε ο "διαγωνισμός" μεταξύ Αθηνάς και Ποσειδώνα ως προς το ποιός θα γίνει ο πολιούχος θεός της Αθήνας. Κριτής ήταν ο σοφός και δίκαιος βασιλιάς της πόλης Κέκρωψ, μισός άνθρωπος-μισός φίδι (το 2ο υβριδικό πλάσμα της μυθολογίας, το οποίο είχε τον σεβασμό θεών και θνητών, επειδή ήταν σοφό και δίκαιο. Το έτερο πλάσμα με αυτά τα γνωρίσματα ήταν ο κένταυρος Χείρων). Ο Κέκρωψ ήταν πατέρας του επίσης ερπετοειδούς Ερεχθέως ή Εριχθόνιου, ο οποίος και τον διαδέχτηκε. Πλήν βεβαίως του Εριχθόνιου, στον συγκεκριμένο ναό λατρευόταν τόσο η Αθηνά όσο και ο Ποσειδών.

Αυτό είναι με λίγα λόγια το Ερέχθειο, η ιδιόρρυθμη αρχιτεκτονική του οποίου (ειδικά με την προσθήκη της "βεράντας" με τις 6 Καρυάτιδες αντί κιόνων, οι οποίες εντυπωσιάζουν εδώ και αιώνες την ανθρωπότητα και έδωσαν έμπνευση σε καλλιτέχνες) θα έπρεπε να συνεχίζει να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα, καθώς αποκλίνει της νόρμας.

 

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ.

 Με την έναρξη του έτους 2020, η οποία σφραγίστηκε από την εξάπλωση του κορονοϊού και την απομόνωση του κόσμου δια του υποχρεωτικού εγκλεισμού στα σπίτια, έπρεπε αναγκαστικά να εφευρεθούν νέοι τρόποι συνέχισης εργασιών, τουλάχιστον σε ορισμένους τομείς. Σε αυτό βοήθησε πολύ η μοντέρνα τεχνολογία. Έτσι, συνεδρίες, συσκέψεις, επαγγελματικά ραντεβού, αλλά και μαθήματα αναπληρώθηκαν από πλατφόρμες όπως viber, skype και zoom. Στον τομέα της εκπαίδευσης επίσης δημιουργηθήκαν διαδικτυακά μαθήματα (webinars), συνήθως με την μορφή βιντεοπαρουσιάσεων, παρόμοια με βίντεο του youtube ή με ηχητικά podcasts. Σε αυτά συγκαταλέγονται τα διαδικτυακά σεμινάρια των παν/κων εκδόσεων Κρήτης (ΠΕΚ) και του ΕΚΠΑ. Δεν είναι όμως τα μοναδικά, καθώς και στον ιδιωτικό τομέα υπάρχουν διαδικτυακά σεμινάρια με θεματική από τις ανθρωπιστικές σπουδές και πιό συγκεκριμένα, από τις αρχαιογνωστικές επιστήμες.

 

 Το "Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) Τσαούση" (εικ. 1-3), το οποίο εδρεύει στην Λαμία, πρωτοπορεί ειδικά στoυς προαναφερόμενους θεματικούς άξονες, καθώς προσφέρει από το 2023 μια ελκυστική γκάμα θεμάτων, η οποία είτε σπανίζει, είτε δεν απαντάται σε άλλες, παρόμοιες πλατφόρμες, όπως π.χ. των ΕΚΠΑ και ΠΕΚ. Πίσω από το ΚΔΒΜ της Λαμίας βρίσκονται ο δημιουργός του, Νεκτάριος Τσαούσης και η ικανότατη, μικρή μεν αλλά επαρκώς στελεχωμένη και καταρτισμένη ομάδα του, η οποία είχε την έμπνευση από το 2022 να εντάξει και σεμινάρια αρχαιολογίας (εικ. 4) και αρχαίας ιστορίας στο πρόγραμμα του ΚΔΒΜ. Ο κύριος Τσαούσης και η ομάδα του είναι υπεύθυνοι για την διαχείρηση του υλικού, τις εξ αποστάσεως βιντεοσκοπήσεις δια μοντέρνου εξοπλισμού (κάμερα, ακουστικά, μικρόφωνα), το μοντάζ των βιντεοσκοπήσεων αυτών, καθώς και την προώθηση των δια ποικίλων κοινωνικών μέσων και ιστοσελίδων (π.χ. fb, instagram, tweet).

 Τα διαδικτυακά σεμινάρια του ΚΔΒΜ Τσαούση μπορεί κανείς να τα δεί στην κάτωθι εικ. 4. Ο αντίστοιχος σύνδεσμος είναι: https://www.semigo.gr/seminaria_arxaiologias/ Aπό τον σύνδεσμο και από την λίστα της εικ. 4 μπορεί κανείς να διαπιστώσει την πλούσια θεματική ποικιλία των σεμιναρίων αυτών, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν εμφανίζεται σε παρόμοια σεμινάρια άλλων ΚΔΒΜ ή παν/κων φορέων. Για κάποια εξ αυτών μάλιστα, όπως το σεμινάριο για την "Ταφική Αρχαιολογία" δεν υπάρχει κάν ενα σύγραμμα/ εγχειρίδιο, είτε στην ελληνική, είτε στην αγγλική ή άλλη ξένη γλώσσα, καθιστώντας το σεμινάριο αυτό μοναδικό στο είδος του. Ενα άλλο θετικό στοιχείο μάλιστα είναι, οτι το συγκεκριμένο σεμινάριο μπορεί να συνδυαστεί με εκείνα για τους προϊστορικούς οικισμούς και τις λατρείες στον ελλαδικό χώρο, μιας και τα τρία εντάσσονται στο ίδιο χρονικό, χωρικό και πολιτιστικό πλαίσιο, την μινωϊκή-μυκηναϊκή εποχή δηλαδή.

 Ιδιαίτερης αίσθησης είναι το νεώτερο και εξαιρετικά πρωτότυπο σεμινάριο του ΚΔΒΜ αναφορικά με τις "Σκοτεινές Πλευρές της Αρχαιολογίας", καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει ούτε παρόμοιο σεμινάριο, ούτε σύγραμμα, το οποίο παρουσιάζει και αναλύει τις "σκοτεινές" αυτές πλευρές, στις οποίες περιλαμβάνονται, τόσο σκάνδαλα από την επιστήμη (όπως το εύρημα του Piltown, η περίπτωση του James Mellaart, το "εκρηκτικό" συνέδριο της Τυβίγγης τον Φεβρουάριο του 2002, οι κλοπές από το Βρετανικό Μουσείο το καλοκαίρι του 2023), όσο και περιπτώσεις Αρχαιοκαπηλίας (π.χ. οι διαβόητοι Symes-Μιχαηλίδης), Πλαστογραφίας (π.χ. "ο θησαυρός της Θίσβης") και θεωρίες Ψευδοαρχαιολογίας. Ειδικά στις τελευταίες "παρελαύνουν" σε ζηλευτή διάταξη και διάρθρωση, με ουσιαστική ανάλυση οι  βασικοί εκπροσώποι με τις εικασίες τους (π.χ. οι Erich von Däniken, James Churchward, Ignatius Donnelly, Graham Hancock, Μορμόνοι, Σαϊεντολόγοι κ.α.). 

 

 Το συγκεκριμένο σεμινάριο, ακριβώς λόγω της πλούσιας, συγκεντρωτικής, αλλά συνάμα κατανοητής θεματικής του, συνίσταται για οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για τέτοια ζητήματα. Ειδικά το κεφάλαιο για την Ψευδοαρχαιολογία βάζει τα πράγματα σε μια σειρά και εξηγεί απλά, γιατί οι θεωρίες των ψευδοεπιστημόνων δεν ισχύουν και γιατί οι φορείς τους υποπέφτουν σε λογικές πλάνες.