ΣΤΑ ΠΕΡΑΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ:ΤΑΞΙΔΙΑ, ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ, ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ.

Ο αρχαιος συγγραφεας που παρομοιασε την Μεσογειο με λιμνη και τους Ελληνες ως βατραχους, καθημενους ολογυρα της, ειχε σιγουρα στο μυαλο του μιαν ιδεα περι της γεωγραφιας και γεωμορφολογιας της. Ειχε μελετησει τους χαρτες και τα κειμενα της εποχης του. Ειχε κανει καποια ταξιδια, ειχε συναναστραφει με ναυτικους και αποικους, ειχα ακουσει ιστοριες.

Η ιστορια της εξερευνησης του κοσμου στην αρχαιοτητα ξεκιναει πολυ πριν την εποχη του Πλατωνα, του Ισοκρατη και ολων των μεγαλων προσωπικοτητων της κλασσικης εποχης. Ο ανθρωπος εχει απο την μια μερια την περιεργεια να γνωρισει τον περιγυρο του. Απο την αλλη, η ελλειψη βασικων αγαθων τον ωθει να απομακρυνθει απο τα γνωστα του μερη και τα συγγενικα του προσωπα. Πρεπει να υπερπηδησει τις οποιες αναστολες του, τις φοβιες του και να ξανοιχτει στις θαλασσες, να διασχισει ερημους και δαση, να σκαρφαλωσει βουνα.

Στον μεσογειακο κοσμο το τολμησε ηδη πριν τον ερχομο της Νεολιθικης Εποχης, οπως μαρτυρουν οι πετρες απο οψιανο της Μηλου που βρεθηκαν στην Αργολιδα. Κατα την Πρωιμη Εποχη του Χαλκου, το νησιωτικο συμπλεγμα των Κυκλαδων προωθει την ναυσιπλοια, οπως φαινεται και απο ευρηματα που βρεθηκαν στην Κρητη. Οι ναυτικοι ταξιδευουν συνηθως ανοιξη και καλοκαιροι, οταν οι ανεμοι ειναι ευνοικοι, και ακολουθωντας τον ασφαλεστερο δρομο κατα μηκος της ακτογραμμης. Τις νυχτες με καθαρο ουρανο, προσανατολιζονται με την βοηθεια των αστρων. Με την ανοδο του Μινωικου πολιτισμου στην Κρητη, αναπτυσσονται ακομα περισσοτερο η ναυτιλια και το εμποριο. Τα πλοια τους ειναι μικρα, αλλα ευκινητα. Διασχιζουν το Αιγαιο, αλλα και την Μεσογειο. Ο αποηχος του αθλου των Μινωιτων θα διατηρηθει στους αιωνες μεσω του ορου της θαλασσοκρατιας που θελει ο μυθος να εχει επιβληθει. Απο τα μισα περιπου της 2ης χιλιετιας π.Χ. τα ινια στις θαλασσιες διαδρομες αναλαμβανει ο Μυκηναικος πολιτισμος. Εμπορευματα παντως ειδους ανταλλασσονται στα νησια του Αιγαιου, την Μικρα Ασια, την Κυπρο, την Αιγυπτο. Πληθος μυκηναικων αγγειων εμφανιζονται κατα μηκος της συροπαλαιστινιακης ακτης και της νοτιου Ιταλιας.

Ανατολικη Μεσογειος, Υστερη Εποχη Χαλκου (ca. 1500-1200 B.C.)

Οι μεγαλοι πολιτισμοι της Μεσογειου της Υστερης Εποχης του Χαλκου ουτε εμειναν πισω σε αυτες τις εξελιξεις, ουτε λησμονησαν τους Αιγαιους. Ειναι γνωστο πλεον, οτι οι Αιγυπτιοι αποκαλουσαν τα νησια του Αιγαιου "νησια μεσα στην μεγαλη πρασινη" η' Hau-Nebu. Η Κυπρος πρεπει να ηταν η Alasyia και η ηπειρωτικη Ελλαδα, η' ενα τμημα αυτης, πιθανον η κεντρικη Ελλαδα, ονομαζοταν Tanaja. Η Κρητη αποκαλουνταν Kaptara και καποιες περιοχες της, οπως η Κνωσος, η Αμνισος κ.α. ησαν γνωστες σε μερικους Αιγυπτιους αξιωματουχους, γραφεις, ναυτικους. Οι Χετταιοι ειχαν δωσει το ονομα Ahhiyawa σε τμημα της ηπειρωτικης Ελλαδας που πολλοι ταυτιζουν με την ανατολικη Πελοποννησο. Εκτος απο αντικειμενα, σκλαβοι και μισθοφοροι απο τον ελλαδικο χωρο εβρισκαν σιγουρα θεσεις στους υψηλους αυτους πολιτισμους.

Αλλα και οι Αιγυπτιοι ειχαν δειξει, σε ορισμενες περιπτωσεις, ενδιαφερον για τους ξενους: Σε ταφους αξιωματουχων στην Κοιλαδα των βασιλεων βλεπει κανεις παραστασεις με αλλοεθνεις που προσφερουν δωρα στον φαραω. Η Χατσεψουτ, η οποια εγινε η πρωτη γυναικα φαραω, εστειλε αποστολη στην χωρα του Κους, την οποια πολλοι ταυτιζουν με το υστεροτερο βιβλικο Οφιρ, με σκοπο να ερθουν πολυτιμες υλες που εξελειπαν στην Αιγυπτο. Το λαπις λαζουλι π.χ. προερχεται απο το Αφγανισταν και εφτανε με καραβανια στην περιοχη. Κατα τον 6ο. αι. π.Χ. ο φαραω Νεχω χρηματοδοτησε μια αποστολη Φοινικων ναυτικων με σκοπο να κανουν τον περιπλου της Αφρικης.

Πολυτιμες πληροφοριες για τις επαφες μεταξυ των τοτε πολιτισμων μπορει κανεις να παρει απο τα ναυαγια. Τα ευρηματα απο ναυαγια, οπως αυτο της Ιριας, της Ψειρας, των Χελιδονιων και κυριως, του Ουλου Μπουρουν, ειναι μαρτυρες του παρελθοντος. Αποκαλυπτουν το οτι τα ταξιδια στη Μεσογειο εκεινες τις πρωιμες εποχες ησαν εφικτα.

Ο Μεσογειακος κοσμος κατα την Αρχαικη Εποχη (900-500 B.C.)

Χαρτης του Εκαταιου (ca. 550-476 B.C.). Βασιζεται σε παλαιοτερο χαρτη του Αναξιμανδρου (ca. 610-546 B.C.)

Χαρτης βασισμενος στο εργο του Ηροδοτου (ca. 450 B.C.). Αποτελει μια αναθεωρημενη βερσιον του χαρτη του Εκαταιου.

Στην αυγη της Πρωιμης Εποχης του Σιδηρου, οταν οι περισσοτεροι απο τους πολιτισμους της προγενεστερης Εποχης του Χαλκου ειχαν παρακμασει, το εμποριο και οι επικοινωνιες μεταξυ των λαων διολου εξελειψαν. Καποιοι πιστευουν οτι οι μυθοι με τις περιπετειες του Περσεα, του Ηρακλη, των Αργοναυτων και του Οδυσσεα αντανακλουν εκεινες τις εποχες, οταν ο ελληνικος και ο φοινικικος κοσμος δημιουργουσαν αποικιες σε διαφορες περιοχες της Μεσογειου. Οπως και πριν απο αιωνες ετσι και τωρα, πληθος ελληνικων αγγειων γεωμετρικου ρυθμου ανακαλυφθηκαν στην Συροπαλαιστινη και την Κατω Ιταλια, πραγμα που ισως σημαινει, οτι η πολιτιστικη και συλλογικη μνημη δεν ειχε σβησει. Ξεκινουσε ωστοσο κατι καινουργιο και οι Ελληνες της Εποχης του Σιδηρου ανακαλυπταν εκ νεου τον κοσμο γυρω τους: Ειτε ως αποικοι στη Μαυρη Θαλασσα και την Μεγαλη Ελλαδα, ειτε ως μισθοφοροι και γιατροι στις αυλες του Αιγυπτιου φαραω, του Ασσυριου μοναρχη, του Περση βασιλεα. Τον 6ο. αι. π.Χ., οταν ο Καρχηδονιος Αννων φτανει στην Κεντρικη Αφρικη δια θαλασσης, ο Ευθυδημος απο την Μασσαλια αποτολμα και αυτος εναν περιπλου της Αφρικης. Πιστευεται δε οτι εφτασε ως τις εκβολες του ποταμου Σενεγαλη. Συγχρονος των δυο ο Σκυλαξ απο την Καρυανδα που εξερευνησε την Ερυθρα θαλασσα και εφτασε μεχρις τον Ινδικο ωκεανο.

Οι πληροφοριες αυτες βελτιωσαν εν μερει την εικονα που ειχε ο ελληνικος κοσμος για το αλλο, το αγνωστο, το ξενο. Ο Αναξιμανδρος απο την Μιλητο δημιουργησε εναν χαρτη, τον οποιο βελτιωσε ο συμπατριωτης του Εκαταιος (βλ. εντ.). Υπαρχουν τρεις ηπειροι κατ' αυτον, η Ευρωπη, η Ασια και η Αφρικη (Λιβυη). Ολογυρα βρεχονται απο τον Ωκεανο. Ο Ηροδοτος φαινεται να στηριχτηκε σε αυτον τον χαρτη του Εκαταιου για το εργο του. Οι εθνολογικες/ εθνογραφικες του παρατηρησεις παρουσιαζουν ενδιαφερον και μπορουν να συγκριθουν με τα εργα υστεροτερων, οπως του Στραβονως και του Διοδωρου.

Σε γενικες γραμμες, οι Ελληνες της εποχης του Ηροδοτου και της κλασσικης περιοδου αναγνωριζαν αλλους λαους, οπως οι Αιγυπτιοι, οι Φοινικες και οι Περσες. Οι Αιθιοπες, οι κατοικοι της Ινδιας και των βορειων περιοχων, οπως Σκυθες, Θρακες και Κελτες τους ησαν γνωστοι αλλα λογω κλιματικων συνθηκων, οχι ισοι με τους υπολοιπους. Ολοι τους αποκαλουνταν βαρβαροι απο τους Ελληνες, επειδη μιλουσαν αλλες, ακαταλαβιστηκες και αγνωστες σε αυτους γλωσσες. Απο εκει και περα, ο κοσμος ηταν αγνωστος για τους Ελληνες. Στα βορεια ηταν η Υπερβορεα, εξω απο τις στηλες του Ηρακλεους, στο Γιβραλταρ, δεν πηγαιναν πλεον, νοτια της Αιθιοπιας και δυτικοτερα της Ινδιας τελειωνε ο κοσμος...

Οι κατακτησεις του Μεγαλου Αλεξανδρου (336-323 B.C.)

Με τις κατακτησεις του Μεγαλου Αλεξανδρου, ενα κομματι ελληνισμου μεταφερθηκε στα ανατολικα. Αυτοι που πηγαν, γνωρισαν απο κοντα αγνωστες χωρες και παραμυθενιους πολιτισμους. Η εποχη του μεγαλου Αλεξανδρου, ανοιξε νεους οριζοντες στην ελληνικη σκεψη. Σε πολεις, οπως η Αλεξανδρεια της Αιγυπτου και η Γανδαρα της Βακτριας, το ελληνικο στοιχειο αναμειχθηκε με το γηγενες.

Χαρτης του Ερατοσθενη (ca. 194 B.C.)

Ειδικα στην Αλεξανδρεια, αναπτυχθηκαν οι τεχνες και οι επιστημες ως εκει που δεν επαιρνε! Με ανθρωπους οπως ο Αρισταρχος απο την Σαμο, που κατασκευασε ενα μικρο μοντελο πτητικης μηχανης και τον Ηροστρατο, που πειραματιστηκε επιτυχως με τις εφαρμογες του ατμου στην κινητικη και την μηχανικη, μεχρι τον Ερατοσθενη, φιλο του Αρχιμηδη. Ο Ερατοσθενης υπολογισε με μικρη διαφορα την αποσταση της Γης απο την Σεληνη, οπως και το ποσες μερες εχει ο χρονος. Επισης πιστευε οτι η γη ειναι στρογγυλη και περιστρεφεται γυρω απο τον ηλιο. Κατασκευασε εναν χαρτη, που ναι μεν στηριζοταν σε παλαιοτερους, αλλα περιειχε και τις νεωτερες ανακαλυψεις, της εποχης του (βλ. εντ.). Ειχαν π.χ. προηγηθει χρονικα το ταξιδι του Πυθεα απο την Μασσαλια προς βορρα και οι εξερευνησεις στον Ινδικο ωκεανο. Σε εκεινη την εποχη τοποθετειται χρονολογικα και ο αστρολαβος των Αντικυθηρων, ενα σπανιο και μοναδικο δειγμα υψηλης τεχνικης. Με ενα τετοιο εργαλειο υπολογιζαν οι ναυσιπλοοι τις αποστασεις απο τις ακτες και τα αστρα.

Χαρτης του Πτολεμαιου (2ος αι. A.D.)

Imperium Romanum (2nd cent. A.D.)

Οι κατακτησεις των Ρωμαιων (βλ. εντ.) εδωσαν ακομα περισσοτερη ωθηση στο να γνωρισει ο τοτε κοσμος τι υπηρχε παραπερα. Οι Ρωμαιοι δεν εξαπλωθηκαν στα ανατολικα. Εφτασαν μεχρι την Μεσοποταμια. Παρα ταυτα, προσπαθησαν να αναπτυξουν εμπορικες σχεσεις με την Κινα, οπως μαρτυρουν πηγες. Στα βορεια, δεν προωθηθηκαν σε ολη τη Γερμανια, ενω στην Βρετανια σταματησαν στην Σκωτια, χτιζοντας το Τειχος του Ανδριανου ωστε να αποτρεψουν επιθεσεις των Πικτων. Στη βορειο Αφρικη και την Συροπαλαιστινη εμειναν ως εκει, αφου παραπερα υπαρχει ερημος. Οι Ρωμαιοι επικεντρωθηκαν στον μεσογειακο χωρο (mare nostrum) που φυσικα τους ηταν περισσοτερο οικειος, αφου δεν ηταν και για οικονομικους λογους δυνατον να επεκταθουν περισσοτερο, εχοντας να αντιμετωπισουν Παρθους, Σασσανιδες, Γαραμαντες, Πικτες, Γερμανους. Ειναι ωστοσο περιεργο, αλλα και ενδιαφερον, το οτι στο σημερινο Κονγκο βρεθηκε νομισμα ρωμαιου αυτοκρατορος, ενω δυο αυτοκρατορικα νομισματα προερχονται απο την Σρι Λανκα, η οποια στους αρχαιους Ελληνες και Ρωμαιους ηταν γνωστη ως Ταπρομπανη! Προκειται για δυο περιοχες, στις οποιες δεν υπαρχουν στοιχεια για παρουσια Ρωμαιων, κι' ομως, τα νομισματα προερχονται απο αρχαιο στρωμα, οπως αποδειχθηκε απο σχετικες ερευνες. Ενα δειγμα ισως, για τις δυνατοτητες που δινει το εμποριο και η θεληση του ανθρωπου να φτασει παρα περα. Στα περατα του κοσμου, οπως ο Αννων, ο Ευθυδημος, ο Πυθεας, ο Αλεξανδρος...

O Sir Leonard Woolley ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΙΘΑΝΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ.

Αυτην την εποχη λαμβανει χωρα στο Landesmuseum Stuttgart η μεγαλη αρχαιολογικη εκθεση "Schätze des Alten Syrien - Die Entdeckung des Königreichs Qatna" (Θησαυροι της Αρχαιας Συριας. Η ανακαλυψη του βασιλειου της Κατνα, www.schaetze-syrien.de). Προκειται για την παρουσιαση των μακροχρονιων ερευνων αρχαιολογων του πανεπιστημιου της Τυβιγγης. Οι επιστημονες ανακαλυψαν μια ολοκληρη πολη, με ανακτορο και ασυλητους βασιλικους ταφους. Η Κατνα ειναι ενας ακομα λιθος στην τοπογραφια μικρων βασιλειων της περιοχης, διπλα στην Εμπλα, το Μαρι, την Ουγκαριτ, το Αλαλαχ, με τα οποια ειχε διπλωματικες σχεσεις κατα την Εποχη του Χαλκου (βλ. Εικ. 2). Στα 1340 π.Χ. η Κατνα καταλυθηκε απο τις στρατιες των Χετταιων για να ανακαλυφθει και παλι, 3500 χρονια αργοτερα. Στα συναρπαστικα της ευρηματα συμπεριλαμβανονται και σπαραγματα τοιχογραφιων αιγιακης τεχνοτροπιας και θεματογραφιας. Αντιστοιχα ευρηματα προερχονται απο την Μιλητο της Μ. Ασιας, το Τελ Καμπρι στο Ισραηλ, την Τελλ ελ Νταμπα στο Δελτα του Νειλου και απο το Αλαλαχ, επισης στην Συρια.

Επ' ευκαιρια της εκθεσης αυτης, η οποια επιχειρει να ριξει φως στους αρχαιους πολιτισμους της Συριας, θα δωθει στο κειμενο αυτο μια συνοπτικη παρουσιαση ενος αρχαιολογου, ο οποιος εργαστηκε στο παρελθον στην χωρα. Οι τελευταιες του μαλιστα ανασκαφες, συνεβει να γινουν στο Αλαλαχ (Tell Atchana) μεταξυ1935-1939 και 1946-1949. Ο αρχαιολογος αυτος ειναι ο βρετανος Sir Leonard Woolley, ο οποιος με τις ανακαλυψεις και μεθοδους του δημιουργησε σχολη.

Εικ. 1. Thomas Lawrence και Leonard Woolley στο Carchemish

Ο Woolley ξεκινησε σαν ερασιτεχνης. Δεν ειχε εμπειρια απο την τεχνικη της ανασκαφης. Απο την Αγγλια βρεθηκε στην Εγγυς Ανατολη πριν απο την αρχη του Α' παγκοσμιου πολεμου. Πεφτοντας στα βαθια αποτομα, εμαθε γρηγορα να κολυμπαει. Και διεπρεψε. Το εργο του αναγνωριστηκε απο την διεθνη επιστημονικη κοινοτητα. Πριν το Αλαλαχ, ειχε φερει με επιτυχια εις περας αρχαιολογικες αποστολες στο Carchemisch (1912-1914), την Ur (1922-1934) και την Al Mina (1936). Οι ανασκαφες του διεξαγονταν με βρετανικη ακριβεια και στρατιωτικη πειθαρχια. Κοντα του μαθητευσαν γνωστοι αρχαιολογοι, οι οποιοι εδωσαν το στιγμα τους με το εργο τους. Καποιοι απο αυτους συνεβει να ειναι οι πιο ιδιοτυποι χαρακτηρες που εχουν περασει απο τον κοσμο αυτο! Στο Καρχεμις λ.χ., ο Woolley ειχε για βοηθο του εναν νεαρο Βρετανο, αποφοιτο του παν/μιου της Οξφορδης, ο οποιος γνωριζε απταιστα την αραβικη γλωσσα και ειχε ταξιδεψει στην Συροπαλαιστινη, την Αραβικη Χερσονησο και την Αιγυπτο μονος του. Ονομαζοταν Τομας Λωρενς και η διατριβη του αφορουσε τα μεσαιωνικα καστρα της Συριας. Στο Καρχεμις ο Λωρενς επεβλεπε τις ανασκαφικες εργασιες και εφτιαχνε σχεδια. Οι πολυχρωμες υδατογραφιες του των αγγειων που βρεθηκαν στην ανασκαφη, εχουν διατηρηθει μεχρις και σημερα. Ο Woolley ηταν τυπικος απεναντι του και δεν ενοχλουνταν απο το γεγονος οτι ο Λωρενς ηταν ομοφυλοφιλος και οτι οι σχεσεις του με νεαρο αραβα εργατη της ανασκαφης ηταν κατι περισσοτερο απο απλως φιλικες. Ο Λωρενς ωστοσο προκαλουσε με την συμπεριφορα του αυτη και επρεπε το κλιμα να ομαλοποιηθει.

Με το ξεσπασμα του Α' παγκοσμιου, ο Λωρενς εγκατελειψε την Αρχαιολογια για να ενταχθει στις βρετανικες μυστικες υπηρεσιες. Τραβηξε αλλο δρομο και εγινε ο θρυλικος "Λωρενς της Αραβιας". Ο Woolley πηγε στην Μεσοποταμια μετα τον πολεμο. Στην πολη Ουρ, γνωστη και απο την Βιβλο, ανεσκαψε τους βασιλικους ταφους. Ο νεος του βοηθος ονομαζοταν Max Mallowan και ειχε σπουδασει αρχαια ελληνικα και λατινικα. Εντελως συμπτωματικα, χωρις προηγουμενη εμπειρια, βρεθηκε στις ανασκαφες του Woolley. Και αυτος λοιπον, οπως και ο διευθυντης του, ξεκινησε ως ερασιτεχνης, πεφτωντας κατευθειαν στα βαθια.

Στις ανασκαφες ο Μαξ ειχε τον ρολο του επιστατη. Ηταν παιδι για ολες τις δουλειες. Φροντιζε παντως να κραταει καλα τις ισορροπιες, ειδικα απεναντι στην απαιτητικη κυρια Wolley, "μια λεαινα", οπως την ειχε χαρακτηρισει ο ιδιος στα ημερολογια του. Η συζυγος του κυριου διευθυντη ηταν μια πρωην μαθητρια του και η μοναδικη γυναικα στην ανασκαφη. Φυσικο ηταν επομενως να θεωρει τον εαυτο της κατι σαν βασιλισσα. Συντομα ομως απεκτησε παρεα. Η γνωστη συγγραφεας Αγκαθα Κριστι βρεθηκε να περναει απο την περιοχη. Η κυρια Woolley, μεγαλη θαυμαστρια της συγγραφεως, επιθυμουσε διακαως να την γωνρισει απο κοντα. Οπερ και εγενετο. Ο καμποσα χρονια μικροτερος της Μαξ ανελαβε να την ξεναγησει. Σε συντομο χρονικο διαστημα, η Αγκαθα Κριστι εγινε κυρια Mallowan και συμμετειχε στις ανασκαφες του ζευγους Woolley ως φωτογραφος. Δυο γυναικες με εκρηκτικο ταπεραμεντο και βρετανικη αυτοπεποιθηση σε εναν περιορισμενο χωρο, δεν ειναι οτι ακριβως χρειαζεται ενα ανασκαπτικο συνεργειο. Ετσι, ο αρχικος ενθουσιασμος και θαυμασμος της κυριας Woolley προς την κυρια Mallowan μετατραπηκε σιγα σιγα σε ζηλια και φθονο, καθως πιστευε οτι η διασημη συγγραφεας θα της επαιρνε τα πρωτεια. Το αρνητικο κλιμα μεταφερθηκε και στους ανδρες, οι οποιοι λυσαν το προβλημα με καθαρα βρετανικο στιλ: Ο Μαξ και η συζυγος του θα αναλαμβαναν την διευθυνση μιας ανασκαφης σε αλλη περιοχη της Μεσοποταμιας. Ετσι, ο Μαξ εργαστηκε στην Νινευη και δημοσιευσε υποδειγματικα τα αντικειμενα που βρεθηκαν σε αυτην. Η Αγκαθα Κριστι συνηθιζε να λεει οτι ειναι προτερημα το οτι ενας αρχαιολογος εχει σχεση με μια μεγαλυτερη του ηλικιακα γυναικα, καθως οσο πιο ηλικιωμενη ειναι, τοσο περισσοτερο ενδιαφερον παρουσιαζει, οπως και τα ευρυματα. Μετα το θανατο της ομως, προς τα τελη της δεκαετιας του '60, ο Μαξ παντρευτηκε την νεοτερη του μαθητρια, γραμματεα και βοηθο στη Νινευη Μπαρμπαρα Παρκερ, κατι που θα μπορουσε να ερμηνευτει ως οτι δεν πιστευε σε αυτο που ελεγε η πρωην του...

Εικ. 2. Χαρτης της αρχαιας Συριας. Σημειωνονται οι σημαντικοτερες αρχαιολογικες τοποθεσιες. Η Αλ Μινα ειναι στα παραλια, μεταξυ Ουγκαριτ και Καντες. Η Ουρ δεν ανηκει στην Συρια, αλλα τοποθετειται νοτιοδυτικα απο το Μαρι.

Μια ακομη εκπληκτικη φυσιογνωμια που μαθητευσε κοντα στον Woolley ηταν και ο ολλανδος αρχαιολογος Henri Frankfort. Ο Frankfort ειχε σπουδασει στο Λονδινο διπλα στον Sir Flinders Petrie, ο οποιος ειναι ενας απο τους λιγους αρχαιολογους που εχουν εργαστει τοσο στην Αιγυπτο, οσο και στην Παλαιστινη, αποκτωντας γνωση και στις δυο αυτες περιοχες. Ομοιως ο Frankfort εργαστηκε σε ανασκαφες στην Αιγυπτο και την Μεσοποταμια, μελετωντας τους δυο μεγαλους πολιτισμους της Ανατολης. Χαρις στις εμπειριες του αυτες, εγινε διευθυντης του Oriental School of Chicago και συνεγραψε το συγκριτικο πονημα The Kingship and the Gods. Το δε βιβλιο του The Art and Architecture of the Ancient Near East (Pelican Books) θεωρειται κλασικο και χρησιμοποιειται ακομη και σημερα ως εγχειριδιο στα αγγλοφωνα αρχαιολογικα τμηματα.