615 μέτρα νότια του ανακτόρου της Κνωσού στην Κρήτη, υπάρχει ενα κτίσμα παραμελημένο και ίσως και υποτιμημένο από την επιστήμη. Οι καθηγητές δεν το αναφέρουν στις πανεπιστημιακές τους παραδόσεις και στα σεμινάρια. Οι ανασκαφείς δεν ασχολούνται μαζί του. Δεν υπάρχουν πτυχιακές, μεταπτυχιακές, διδακτορικές, υφηγεσίες, μονογραφίες, άρθρα, συνέδρια για αυτό. Προτιμώνται τα μινωϊκά ανάκτορα που είναι και πιο εντυπωσιακά. Κι όμως, αυτό το ταπεινό κτίσμα, το οποίο ανασκάπτηκε από τον Άρθουρ Έβανς στις αρχές του 20ου αιώνα, μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντικό από οποιοδήποτε ανάκτορο.
 |
| Εικ. 1 |
Ο ανασκαφέας του το χρονολόγησε στην Μεσομινωϊκή (ΜΜ) ΙΙΙ Β (1650-1600 π. Χ.) ή Νεο-Ανακτορική (2η Μινωϊκή Ανακτορική) Εποχή κατά την χρονολόγηση του Νικολάου Πλάτωνος. Το οικοδόμημα γκρεμίστηκε κατά τα τέλη της Υστερομινωϊκής (ΥΜ) Ι Α (1600-1500 π. Χ.), αλλά ανοικοδημήθηκε και πάλι. Το κτήριο αποτελείται από 2 ορόφους, εναν υπόγειο και εναν υπέργειο.
 |
| Εικ. 2, όροφος |
 |
| Εικ. 3, υπόγειο |
Το υπέργειο κτήριο (εικ. 2) βλέπει ανατολικά και περιλαμβάνει βεράντα, η οποία ήταν προσβάσιμη από τον βορρά. Η βεράντα συνδεόταν με την οροφή επίστυλης αίθουσας μέσω διαδρόμου. Η οροφή της αίθουσας ήταν διακοσμημένη με κέρατα καθοσιώσεως και στηριζόταν από 2 κίονες (εικ. 1). Ενα κλιμακοστάσιο στο εσωτερικό του κτηρίου, νότια του διαδρόμου, συνέδεε το υπέργειο με το υπόγειο οικοδόμημα. Ο κυρίως θάλαμος του υπογείου (εικ. 3) είναι μια τετράγωνη κρύπτη 4 Χ 4. Η οροφή της είχε ξύλινη επένδυση, η οποία ήταν βαμμένη με μπλέ χρώμα και στηρίζοταν σε τετράπλευρο λίθινο στύλο. Οι τοίχοι της κρύπτης ήταν επενδεδυμένοι με αλαβάστρινες πλάκες. Η είσοδός της ήταν σφραγισμένη με ξύλινη θύρα. Ανατολικά της κρύπτης υπάρχει ενα δωμάτιο, η ξύλινη οροφή του οποίου αποτελούνταν από χοντρές, παράλληλες δοκούς και στηριζόταν από 2 τετράπλευρους στύλους. Το δωμάτιο αυτό είναι προσβάσιμο μέσω ενός διαδρόμου, η είσοδος του οποίου περιβάλλεται από 2 προδρόμους. Το κτίσμα συμπληρώνεται στην ανατολική πλευρά από εναν ανοιχτό περίβολο και μια αίθουσα με 2 κυλινδρικούς κίονες ύψους 2,50 μ.
 |
| Εικ. 4, ευρήματα |
Ο ανασκαφέας του οικοδομήματος, ο Έβανς, ερμήνευσε το υπέργειο κτίσμα ως ιερό, λόγω των κεράτων καθοσιώσεως και της αρχιτεκτονικής του. Το δε υπόγειο κτίσμα το ερμήνευσε ως νεκρικό θάλαμο, ο οποίος ήταν σε χρήση μεταξύ ΜΜ ΙΙΙ Β -ΥΜ ΙΙΙ Β (1650-1200 π. Χ.). Από την πρώτη φάση (ΜΜ ΙΙΙ Β) βρέθηκε μόνο κεραμική (εικ. 4). Από τις ΥΜ ΙΙ-ΙΙΙ περιόδους προέρχονται σκελετικά κατάλοιπα ενός ενήλικου ανδρός και ενος αγοριού, τα οποία, είτε είχαν τοποθετηθεί στο δάπεδο της κρύπτης, είτε είχαν εναποτεθεί εντός ξύλινης σαρκοφάγου, η οποία δεν διασώθηκε. Ως κτερίσματα βρεθήκαν αγγεία μινιατούρες, όπως ενα αλάβαστρο και ενας ψευδόστομος αμφορέας. Ο ¨Εβανς υποθέτει οτι τα σκελετικά κατάλοιπα θα μπορούσαν να είναι θύματα του σεισμού που έπληξε την Κρήτη κατά το τέλος της ΥΜ Ι Α περιόδου (και ο οποίος πιθανόν να συνδέεται με την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας). Το κτήριο θα μπορούσε να έχει πρωταρχικά λατρευτικό χαρακτήρα, ο οποίος στην πορεία του χρόνου συνδυάστηκ με το ταφικό στοιχείο.
 |
| Εικ. 5, αναπαράσταση |
Από την εποχή του Έβανς και μετά δεν ασχολήθηκε κανείς με το οικοδόμημα αυτό και τα ευρήματά του. Θεωρούμε οτι μια αναθεώρηση έχει βάση, ειδικά τώρα, με την έξαρση της τεχνολογίας. Η χρήση της τελευταίας (π.χ. τεχνικές geoscanns, lidar, GIS, ARCOR) μπορεί, είτε να επιβεβαιώσει, είτε να αποδείξει καινούργια στοιχεία αναφορικά με την αρχιτεκτονική και την ερμηνεία του κτηρίου (εικ. 5). Αυτό ειδικά, διότι δεν είναι γνωστό, εαν υπάρχουν παρόμοια οικοδομήματα της μινωϊκής Κρήτης, τα οποία προσφέρουν συνδυασμό υπόγειας νεκρικής κρύπτης με υπέργειο ιερό. Τα γνωρίσματα αυτά απαντούν σε μνημεία της Εγγύς Ανατολής από την Εποχή του Χαλκού, όπως π.χ. οι μασταμπάδες της Αιγύπτου και οι νεκρικές βασιλικές κρύπτες στην Quatna της Συρίας. Οπότε τι σημαίνει αυτό; Μήπως έχουμε στην περίπτωση αυτήν έξωθεν επηρροές; Αυτό από μόνο του αποτελεί εναν καλό λόγο για έρευνα, μελέτη, πιθανή αναθεώρηση και επανερμηνεία του "Temple Tomb" της Κνωσού, σε σύγκριση με τα "ex oriente (lux)" παράλληλα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (χρονολογική σειρά)
A. Evans, The Palace of Minos at Knossos IV, 2 (London 1964) σελ. 964-978, 988-992, 1002-1018. σελ. 976 εικ. 936
I. Pini, Beiträge zur minoischen Gräberkunde (Wiesbaden 1968) σελ. 39-40, Nr. XVII. σελ. 84 εικ. 36
W. Löwe, Bronzezeitliche Bestattungen auf Kreta. BAR-IS 642 (Oxford 1996) Nr. 506 σελ. 202 εικ. 20
Π. Γαλάνης, Ταφική Αρχαιολογία - Διαδικτυακό Σεμινάριο ΚΔΒΜ Τσαούση (διαθέσιμο από 2022/23), κεφάλαιο 5ο
ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ
βλ. Evans IV, 2 (1964) ως ανωτέρω - τα σχέδια (τομές, κατόψεις, αναπαραστάσεις - εικ. 2-3, 5) έγιναν από τον Piet de Jong
Keine Kommentare:
Kommentar veröffentlichen